gầy guộc

Thân thiện

Ông cụ gầy guộc ngồi đọc sách dưới bóng cây.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Rất gầy, gầy đến mức xương xẩu, chỉ còn da bọc xương: "gầy guộc" mô tả trạng thái gầy yếu, thiếu thịt một cách đáng kể, khiến các đường nét xương lộ rõ.
   • Gầy khô, gầy teo tóp: Thường dùng để miêu tả vóc dáng, bộ phận cơ thể hoặc một người có thân hình hao mòn, thiếu sức sống.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sau trận ốm dài, anh ấy trở nên gầy guộc. (Sau trận ốm dài, anh ấy trở nên gầy đến mức chỉ còn da bọc xương.)
  • Đôi bàn tay gầy guộc của bà lão run run cầm bát cơm. (Đôi bàn tay chỉ còn da bọc xương của bà lão run run cầm bát cơm.)
  • Thân hình gầy guộc khiến cậu bé trông có vẻ yếu ớt. (Thân hình xương xẩu khiến cậu bé trông có vẻ yếu ớt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "gầy guộc và khổ hạnh": Cụm từ thường dùng trong văn chương để miêu tả vẻ ngoài gầy gò, khắc khổ, gợi liên tưởng đến sự tu hành, khổ luyện.
  • Ông cụ có dáng người gầy guộc và khổ hạnh. (Ông cụ có dáng người gầy gò và khắc khổ.)

Biến thể và từ gần giống

• Gầy (tt): Trạng thái cơ thể có ít thịt, mỏng manh (mức độ nhẹ hơn "gầy guộc").
• Gầy gò (tt): Gầy và có vẻ yếu ớt, đáng thương.
• Gầy đét (tt): Gầy đến mức rất rõ, thường dùng trong khẩu ngữ.
• Xương xẩu (tt): Gầy đến mức các xương lộ rõ ra ngoài.
• Khô héo (tt): Gầy và thiếu sức sống, thường dùng cho cả thực vật và người trong văn cảnh ẩn dụ.

Từ đồng nghĩa

• Còm nhom: Rất gầy, gầy nhẳng (thường dùng trong khẩu ngữ).
• Teo tóp: Gầy đi, nhỏ lại rất nhiều so với trước.
• Hốc hác: Gầy và trông mệt mỏi, thiếu ngủ (nhấn mạnh vào sắc mặt).

Từ trái nghĩa

• Béo mập: Có nhiều thịt, mập.
• Đầy đặn: Có thân hình cân đối, tròn trịa, khỏe mạnh.
• Mũm mĩm: Hơi béo một cách đáng yêu (thường dùng cho trẻ em, phụ nữ).
• Tròn trịa: Có hình dáng đầy đặn, cân đối.

Lưu ý sử dụng

• Sắc thái: "Gầy guộc" mang sắc thái mạnh hơn "gầy" thông thường, nhấn mạnh vào sự thiếu thốn, hao mòn, đôi khi gợi lên cảm giác đáng thương hoặc khắc khổ.
• Ngữ cảnh: Thường dùng trong văn miêu tả (văn học, báo chí) hoặc khi nói về tình trạng sức khỏe sa sút nghiêm trọng. Ít dùng trong các tình huống giao tiếp thông thường một cách trực tiếp vì có thể bị cho là thiếu tế nhị.
• Kết hợp từ: Thường đi kèm với các danh từ chỉ bộ phận cơ thể (tay, chân, thân hình, khuôn mặt) hoặc để miêu tả tổng thể một người.

Học thuật

1. tt. Gầy đến mức chỉ còn da bọc xương: Chân tay gầy guộc thân hình gầy guộc ông gầy guộc và khổ hạnh như hình các vị La Hán chùa Tây Phương.